• 0593-541848 / 06-50805953

Noorder Dierenpark Emmen (1935-1970)

Omslag van het boek

Het dierenpark van mijn vader, geschreven door Jan Oosting

Het dierenpark van mijn vader is het honderdste boek dat door Uitgeverij Drenthe is geproduceerd c.q. is uitgegeven!

Enkele jaren geleden is Jan Oosting (Emmen, 1947) begonnen met onderzoek naar ‘het dierenpark van zijn vader’. In 1935 opende zijn vader Willem Sjuck Johannes Oosting (1906-1983) in Emmen het Noorder Dierenpark, waarvan hij vanaf 1935 tot 1970 directeur was. In blokken van vijf jaar beschrijft Jan Oosting aan de hand van de kernwoorden jeugd (1906-1925), verkenning (1926-1930), verwerkelijking (1931-1935), uitbreiding (1936-1940), oorlogsjaren (1941-1945), herstel (1946-1950), bloei (1951-1955), vernieuwing (1956-1960), bekendheid (1961-1965), worsteling (1966-1970) en missie (1971-1983) de passie van zijn vader voor dieren. Willem Oosting droomde als kind dat hij ooit directeur van Artis zou worden. Dat zou hij niet bereiken, maar met zijn passie realiseerde hij zijn ambitieuze plannen voor een dierenpark in Emmen op een authentiek landgoed met een eeuwenlange geschiedenis. Samen met zijn vrouw Tineke Bosma (1907-1960) wist hij een prachtig stukje natuur in het centrum van Emmen te veranderen in een veel geprezen dierenpark, waarbij eeuwenoude, natuurlijke sporen bewaard zijn gebleven.

De verschijning van dit boek is mede mogelijk gemaakt dankzij subsidies van het Prins Bernhard Cultuurfonds Drenthe en de Stichting Jaap en Aleid Rensen.

Jan Oosting

Verantwoording

...
Min of meer in de vorm van een dagboek probeer ik de lezer/lezeres te laten zien hoe van jaar tot jaar het dierenpark van mijn vader zich ontwikkelde. De brieven en ansichtkaarten van mijn moeder aan haar vriendin Lien Tieleman en aan ons gezin, alsook mijn vaders brieven aan mij en een manuscript over het ontstaan van het Noorder Dierenpark van mijn vaders zuster Digna Gerritzen-Oosting, verschaften mij de nodige informatie, evenals berichten in met name de Emmer Courant, het Nieuwsblad van het Noorden en de site Historisch Emmen van Johan Withaar. Veel heb ik ook te danken aan het geheugen van oud-dierverzorger Rieks Scheve, die van 1965 tot 1970 mijn vader als werkgever had. Tenslotte had ik nog de beschikking over mijn eigen geheugen en de door mij in de loop der jaren verzamelde gegevens.

Berend Gewald

Verkenning (1926-1933)
Tuinman Berend Gewald

Mijn grootouders zien dat hun zoon met zijn plannenmakerij naast Bertus ook een gewillig oor vindt bij hun tuinman Berend Gewald. Die gaat niet alleen geheel in de plannen mee, maar komt ook met technische oplossingen en handige tips. Ze verbazen zich zo over deze onvermoede kwaliteiten van hun gardenier, dat ze het geen bezwaar vinden dat hij zo af en toe zijn tuinwerkzaamheden op een laag pitje zet, om met hun zoon ideeën te spuien en uit te werken.

Berend Gewald (1905-1961) voor de ingang van het dierenpark in 1939

Sloot in Willingekampen

Uitbreiding (1936-1940)
Emmer Courant: Wildpark wordt een fraai geheel

In de maanden april en mei besteedt de Emmer Courant veel aandacht aan het Wildpark in wording. In april meldt de krant dat het Emmens Wildpark een fraai geheel wordt en dat er met koortsachtige haast in mei wordt gewerkt aan de grootste uitbreiding van het Noorder Dierenpark met het Wildpark, dat een unicum is. Er moet nog veel gedaan worden om tijdig voor de openingsdag op 26 mei 1938) gereed te zijn. De krant vervolgt: ‘Zoals men weet, zal het wildpark gelijktijdig met de A.N.T.O. (Algemeen Nederlandsche Tuinders Organisatie op 21 mei opengesteld worden, dat is enige dagen eerder dan aanvankelijk de bedoeling was, omdat gerekend werd op 26 mei, Hemelvaartsdag. Bovendien veroorzaakte de bouwstaking enige vertraging en werkt het weer niet zo mee als voor de veelomvattende beplantings-werkzaamheden wel wenselijk was.
We hebben ons dezer dagen onder leiding van W.S.J. Oosting op de hoogte kunnen stellen van wat er in de oude Willinge’s kampen gaande is, en daarbij een voorproefje gehad van de bekoorlijkheden, die het ruime terrein straks de duizenden bezoekers zal bieden.’

Deze foto van de ‘sloot’ in de Willingekampen is door mijn opa Oosting omstreeks 1915 gemaakt. Op het eind van deze ‘olde Weiert’, een drinkplaats voor koeien, komt later het waterbuffelverblijf. Deze sloot bleef ook in het Wildpark in het Noorder Dierenpark gehandhaafd. Anno 2020 zijn nog delen van de oorspronkelijke sloot in het Rensenpark terug te vinden.

Geboorte kameel Noorder Dierenpark Emmen

Herstel (1946-1950)
Nieuw leven in het park

Deze winter (afgelopen december, januari of februari) zijn er twee bruine beertjes geboren. Moeder Bella als oudste stammoeder zorgt goed voor de twee.
In maart ziet een kameeltje het levenslicht.

De geboorte van een kameeltje in maart 1949 met dierenarts Vrielink, mijn vader, twee oppassers en verspreide hulpmiddelen: twee emmers (met water en sop) en een touw.

Muilezel Jan Oosting Noorder Dierenpark Emmen

Vernieuwing (1956-1960)
Opfleuren van bedlegerige oma

Mijn oma Oosting die enkele jaren geleden een beroerte heeft gehad is de laatste tijd nogal bedlegerig. Mijn moeder bedenkt dat ik staande op een ezel langs haar slaapkamerraam zou kunnen rijden. Dit plannetje wordt uitgevoerd en vanuit mijn hoge positie zwaai ik naar haar. Teruggekomen bij de Ezelbaan, wordt tenslotte deze foto gemaakt.

Hier sta ik op muildier Prins in de Ezelbaan met verzorger Roelie Ananias.

Willem Oosting met blauwe ara in Noorder Dierenpark Emmen

Met stille trom

Het beëindigen van zijn directeursbaan valt mijn vader zwaar. Zijn hoofd staat er niet naar om bij een eventuele afscheidsreceptie complimenten in ontvangst te nemen. Wanneer hij begin december verhuist - hij kan nog tot het eind van het jaar in de witte villa blijven wonen - zal hij de eer aan zichzelf houden en met stille trom vertrekken.

‘Mijn vader poserend met zijn blauwgele ara’, acryl op doek (30x40 cm), Jan Oosting (2020), privécollectie.

Hottingerkaart (1773-1794) Willingegoed Emmen

Kaarten en gidsen

Het Noorder Dierenpark is in de jaren dertig van de vorige eeuw aangelegd op een terrein dat in de 18de eeuw het zogenaamde Willingegoed was.
Lucas Willinge (1721-1802) werd in 1772 benoemd tot schulte van Emmen. Hij kocht het schultehuis van zijn voorganger, waarna het huis en het land achter de woning het Willingegoed heette. Hij liet op het land achter zijn woning een renaissance-tuin met grachten en lanen aanleggen die voor een deel tot op heden bewaard zijn gebleven. Verschillende geslachten Willinge woonden na hem in het ‘schultehuis’.
Na het overlijden op 27 december 1935 van de laatste bewoner, Gesina Willinge, werd het huis gekocht door de Emmer wethouder Roelof Zegering Hadders. Hij liet het ‘witte huus’ in 1936 afbreken en bouwde er een kapitale villa, de Lindenhof. Een deel van de gronden van de familie Willinge (Het Land) was toen al in bezit van de familie Oosting als Noorder Dierenpark. Sinds 1984 behoort ook de villa tot het Noorder Dierenpark.

Op de Hottingerkaart (1773-1794) is de vorm van het Willingegoed op het einde van de 18de eeuw herkenbaar: de aangelegde renaissancetuin met zijn ‘lanen’ en ‘grachten’ die in het Rensenpark anno 2020 zijn terug te vinden.

Leguaan Noorder Dierenpark Emmen

Jos Lange (1908-1983)

In de jaren vijftig kwam Jos Lange doorgaans op zondagen met zijn gezin naar Emmen, waar hij ons en het park bezocht. Daar maakte hij dan (vaak in gezelschap van mijn vader) foto’s, terwijl mijn zus Ernestien en ik ons vermaakten met hun dochter en zoon door bijvoorbeeld in onze tuin een vuurtje te stoken en aardappels te poffen. Mijn vader gebruikte zijn foto’s voor free-publicity, voor folders en Nieuwjaarswenskaarten. Dieren hadden voor Jos Lange als fotograaf ook in zijn persoonlijke leven zijn belangstelling. In een eigen aquarium stonden vissen model.

Rechts: Leguaan
Onder: Gelaatsuitdrukkingen van een tijger

Manenschapen Noorder Dierenpark Emmen

Nog meer foto’s

Ik heb voor de volgende bladzijden nog een aantal foto’s van andere fotografen uitgezocht. Zij komen uit het gemeentearchief Emmen en uit verschillende particuliere collecties. Daarnaast zijn er wat foto’s uit onze familiealbums opgenomen.


Rechts: Manenschapen bij hun rots

Onder: Papegaai, bruine beren en kraagberen (1963)

Het dierenpark van mijn vader, Jan Oosting - Uitgeverij Drenthe

Het boek

Het boek ‘Het dierenpark van mijn vader’ verschijnt begin november 2020. Het formaat van het boek is 24 cm x 32 cm en het is genaaid, ingebonden met een hard kaft. Omslag en binnenwerk worden full colour gedrukt. Het ISBN/EAN nummer van het boek is: 978-90-75115-98-7
Bijzonder aan het boek is dat auteur Jan Oosting, in het dagelijks leven kunstschilder in Hardenberg, ruim twintig schilderijen over het Noorder Dierenpark heeft gemaakt, welke allen in het boek zijn opgenomen.
Door de auteur en Uitgeverij Drenthe zijn enkele duizenden foto’s en afbeeldingen uit de periode 1906-1980 verzameld. Daarbij zijn de collecties van de parkfotografen Jos Lange (1908-1983) en Hanke Kleinstra (1925-2000). Hiervan zijn er ruim 500 in het boek opgenomen.
In het boek zijn plattegronden uit verschillende perioden opgenomen, waaronder de prachtige tekening van het park uit 1934-1935, getekend door Berend Gewald.
Enkele aanvullende teksten, een voorwoord (door Martin Gaus), een verantwoording (door Jan Oosting), een nawoord (door dr. Maarten Frankenhuis, oud-directeur van Artis) en korte teksten over de parkfotografen Jos Lange (1908-1983) en Hanke Kleinstra (1925-2000) staan in het boek.

De verschijning van dit boek is mede mogelijk gemaakt dankzij subsidies van het Prins Bernhard Cultuurfonds Drenthe en de Stichting Jaap en Aleid Rensen.

Verkrijgbaar

Het boek Het dierenpark van mijn vader is vanaf 6 november 2020 in de erkende boekhandel voor € 29,00 verkrijgbaar; in Emmen onder andere bij boekhandel Vermeer en Readshop Boelens.
Het boek kan ook bij Uitgeverij Drenthe worden besteld door € 35,00 over te maken op rekening NL 22 INGB 0001 3429 77 ten name van Uitgeverij Drenthe, Pinksterbloem 42, 9411 CH Beilen met vermelding van naam, adres, postcode en woonplaats. Het boek wordt dan op werkdagen (maandag tot en met vrijdag) binnen 24 uur met pakketpost (post.nl) verstuurd. De verzendkosten, € 6,00, gelden voor Nederland.